ميرزا محمد هادي علوى شيرازى

125

سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )

هريك راه و رسم تعارف به جاى آورده ، به منزل خود رفتند . بعد مهمانداران آمده اصرار زياد كرده ، كه ساعتى به رسم تفرج به ملاحظهء باغات ميوه‌دار كه جنب منزل است رفته باشند . صاحبى ايلچى قبول نموده ، به ملاحظهء آنجا رفتند . چند مكان طولانى به نحوى كه پيش سمت تحرير يافت ساخته بودند . و سقف آنها را پوشيده پنجره‌هاى آينه پيش‌روى آن مكان‌ها ، ساخته و پنج شش پيچ كه بخارى آتش مىباشد در اطراف آنها ساخته ، آتش كرده بودند . و در زير مكان چند هم كوره ساخته آتش كرده بودند ، كه با وجود شدت سردى هوا در آن مكان كه ساعتى آدم توقف مىكرد ، عرق به - چهره مىنشست ، و بيست روز از نوروز گذشته كه در آنجا بىحد ، و بشدت تمام هوا سرد بود . و برف و يخ در كمال شدت ، در هر مكان بسيار بود . در اين باغات از هر قسم گل و هر طريق رياحين ، به‌خصوص گل سرخ بسيار و موجود بود . درختهاى سيب و بادام و گلابى و غير آن همه شكوفه و اكثر ميوهء نارسيده داشت . زردآلو و شفتالو و غوره و گيلاس و توت سكل و از اين مقوله ميوه‌ها قليلى رسيده ، و بسيارى نارسيده موجود بر « 1 » درخت بود . خيار بالنك بسيار خوب معطر و كاهو و سبزىآلات از هر چيز در آن باغات آماده و موجود داشتند . درختهائى كه به زمين در گل بود ، تمامى را شاخ‌بشاخ و برگ به برگ به چوب و ريسمان بسته بودند كه به طريق درخت « 2 » نسترن كه به ديوار مىكشند ايستاده بود . باغبانان و سرايداران متعدد ، در آنجا ايستاده متصل بهم اوقات صرف آنها مىكردند ، و اين باغات پادشاهى و خانهء پادشاهى كه منزل صاحبى ايلچى مىباشد ، هميشهء اوقات اقسام گلها را دارد و در آنجا در مكانها چيده و آماده مىباشد . و در خدمت مركبات از هر چيز نيز بسيار بود كه همه بهار كرده بودند . صاحبى ايلچى قدرى گردش نموده و ملاحظه كرده معاودت به منزل نمودند . سر گوراوزلى و لاردوالپول ايلچيان انگريز هر دو در آنجا به ديدن آمده انواع تعارفات رسمى بجاى آوردند و به اتفاق به ملاحظهء اسبان هدايا رفتند و بعد مراجعت كرده ، در سر ميز به آئين هر روز ، با يكديگر نشسته غذا صرف نمودند . و بعد قدرى توقف و از هرجا و هر مقوله صحبت داشته ، مشخص شد كه چون همهء پادشاهان قرال فرنگ در آن اوقات در يك جا جمع شده ، عهد و ميثاق و تقسيم ولايات فرانسه و غيره را باهم مىكردند ، و اين عمل را كانگرس « 3 » مىنامند در همان ساعت كه ناپليان از جزيره آلب فراز و بيرون آمده بود ، پاهاى خود را به زمين زده ، گفته بود : « كه كانگرس پادشاهان برهم خواهد خورد . » همچنانكه به محض شنيدن فرار او « 4 » و آمدن به سمت پاريس همهء پادشاهان گريخته هر يك ، به ولايات خود رفتند . و بعد همه متفق شده و جمع گرديده ، بر سر او روانه شدند . در همين روز مشخص شد و خبر رسيد كه ناپليان داخل شهر پاريس كه پاىتخت او بود گرديده ، و استعداد و اساس و آتش‌خانه و قشون بسيار نزد خود ، جمع و فراهم آورده است . و چند قرال كوچك را هم تصرف كرده ، و پادشاه روس با ساير قرال‌ها متفق

--> ( 1 ) - متن : در ( 2 ) - متن : درختى ( 3 ) - كانكرس - كنفرانس - گردهمائى ( 4 ) - متن : ان